
Hoe verloopt de spraakontwikkeling?
De ontwikkeling van de spraak begint al heel vroeg: baby's reageren op geluiden en beginnen zelf ook al geluiden en klanken te maken. Dit wordt brabbelen genoemd. Daarna zetten ze de klanken achter elkaar en ontstaan de eerste woordjes. Dit leren baby's door te luisteren naar de ouders en verzorgers en deze vervolgens te imiteren.
Een kind is rond 2 jaar voor 50% verstaanbaar voor zijn of haar omgeving en met 3 jaar voor 75%. Het kind kan dan ook medeklinkerverbindingen (sp in bijvoorbeeld 'spin') correct uitspreken. Wanneer het kind 4 jaar is, zal het ook verstaanbaar zijn voor onbekende mensen. De /r/ is tot 6 jaar vaak nog moeilijk voor een kind.
Hoe kan je zelf de spraakontwikkeling van je kind stimuleren?
Verbeter je kind door het verkeerd uitgesproken woord correct terug te geven. Als je het woord uitspreekt, benadruk dan de klank die het kind moeilijk vindt. Nadruk aan een klank kun je geven door deze harder en/of langer uit te spreken. Bijvoorbeeld ‘sssssssspook’. Vraag het kind niet of het de klank wil herhalen.
Wat als de spraakontwikkeling anders verloopt
Het kan natuurlijk zijn dat je het idee hebt dat je kind achterloopt in zijn of haar spraakontwikkeling. Je hoort bijvoorbeeld in je omgeving dat leeftijdsgenootjes al beter verstaanbaar zijn. Een vertraagde spraakontwikkeling kan samenhangen met andere stoornissen zoals slechthorendheid of een algehele achterstand. Maar het komt ook vaak voor dat er geen duidelijke oorzaak is.
Spraakontwikkelingsproblemen uiten zich door het vervangen van klanken in woorden (zoals wegen in plaats van regen), een lettergreep weglaten in een woord (zoals tefoon in plaats van telefoon), een klank weglaten (zoals ba in plaats van bal), woorden elke keer anders uitspreken (de eerste keer toel zeggen voor stoel en daarna soel zeggen). Ook kan een kind een klank uitspreken die niet helemaal lijkt op de gebruikelijke manier van uitspreken (zoals slissen). Hiervoor worden de volgende termen gebruikt.
Fonologische stoornis
Tijdens de spraakontwikkeling is het normaal dat kinderen de spraak vereenvoudigen. Kinderen hebben in het begin nog moeite met het leren van de regels die horen bij klanken. Ze kunnen de klanken wel goed maken, maar passen dit niet altijd correct toe in woorden. Zo worden klanken vervangen of weggelaten. Ze zeggen bijvoorbeeld 'tip' in plaats van 'kip'. Dit worden fonologische vereenvoudigingsprocessen genoemd. Deze vereenvoudigingen verdwijnen normaal gesproken na verloop van tijd. De meeste vereenvoudigingsprocessen komen niet meer voor na de leeftijd van 3,5 jaar. Als kinderen die vereenvoudigingen langer blijven gebruiken, dan spreken we van een fonologische stoornis. Een onderliggende taalontwikkelingsstoornis kan hierbij een rol spelen.
Fonetische stoornis
Tijdens het spreken worden de lippen en de tong onjuist gebruikt. Ook kan het zijn dat kinderen de klanken fysiek moeilijk kunnen uitspreken. Dit zien we bij kinderen die slissen. Ze spreken bijvoorbeeld de /s/ of de /t/ uit met de tong tussen de tanden. Dit wordt interdentale spraak genoemd.
Verkeerde mondgewoontes, zoals speengebruik, duim- of vingerzuigen, langdurige flesvoeding of ademen door de mond kunnen een relatie hebben met een fonetische stoornis.
Spraakontwikkelingsdyspraxie
Er is sprake van spraakontwikkelingsdyspraxie (ook wel verbale ontwikkelingsdyspraxie genoemd) als kinderen problemen hebben met de planning en programmering van spraak waardoor spreken erg moeilijk gaat. De spieren van de mond werken wel goed, maar de hersenen kunnen de bewegingen voor woorden niet goed plannen. Het kind weet dus wel wat het wel zeggen, maar de mond werkt niet mee. Woorden klinken vaak elke keer anders. Het gevolg is dat kinderen zeer moeilijk verstaanbaar zijn voor de omgeving.
Wat doet Kinderlogopediepraktijk de Kleine Octopus?
Als u voor het eerst bij Kinderlogopediepraktijk de Kleine Octopus komt, beginnen we eerst met een kennismakingsgesprek. In dit gesprek worden vragen gesteld om zo een duidelijk beeld te krijgen van uw kind. De logopedist neemt tijdens de behandelingen daarna spraaktesten af om vast te stellen van welke spraakontwikkelingsstoornis sprake is. Daarna wordt een behandelplan opgesteld. Tijdens de logopediebehandeling gebruikt de logopedist bestaande programma's of methodes, maar ook eigen materiaal. Behandeldoelen zijn bijvoorbeeld het verbeteren van de uitspraak van specifieke klanken en de algehele verstaanbaarheid.
Naast de wekelijkse logopediebehandeling is het belangrijk dat je kind thuis ook veel oefent. Help je kind met oefenen en pas de tips toe die de logopedist je geeft.
Kinderlogopediepraktijk de Kleine Octopus heeft veel ervaring en is gespecialiseerd in het behandelen van kinderen met een spraakprobleem, met in het bijzonder:
PROMPT
Bij de PROMPT-methode wordt er vooral gekeken naar het motorische probleem, waarbij de spraakbeweging centraal staat. Tijdens de behandeling laat de logopedist het kind voelen hoe het de spraakbeweging moet maken. Deze spieren krijgen hierdoor van buitenaf prikkels die leiden tot tactiele en kinetische feedback. Op deze manier voelt het kind de juiste volgorde en posities van de (spier)bewegingen die nodig zijn voor het correct maken van de spraakklanken.
Hodson & Paden
Hodson & Paden is een logopedische behandelmethode voor jonge, soms ernstig onverstaanbare kinderen vanaf ongeveer 2 jaar met fonologische spraakproblemen (zie hierboven). Het doel van deze behandelmethode is om de verstaanbaarheid snel te verbeteren door te werken in korte cycli waarin specifieke spraakklanken en patronen spelenderwijs worden geoefend.
De logopedist behandelt een klank of patroon gedurende korte tijd (een cyclus). Daarna komt een andere klank aan de beurt, ongeacht of het kind de vorige klank al perfect beheerst. Om de hersenen te trainen, luistert het kind veel naar de correcte klanken. Het kind leert ook om de eigen uitspraak te horen en te verbeteren.
Belangrijk in de therapie is dat de oefenwoorden door het kind gemakkelijk correct uitgesproken kunnen worden. Alleen op deze manier zal het kind het foutief uitspreken van de klank verleren.